Paardrijden aan de Teugel

Voor de galop is er inderdaad ook een vragenlijstje om na te gaan hoe je je lichaam precies dient te gebruiken.

Het blijven vragen met de bedoeling na te denken over wat je voelt en wat je doet.

Het leert je bewustzijn vergroten naar wat je precies doet met je lichaam.

Ben je klaar?

Vraag gerust iemand om de lijst voor te lezen terwijl je rijdt.

Je moet liefst steeds iemand bijhebben die je observeert vanop de grond.

Naarmate je bewuster wordt zal je jezelf erop betrappen dat je lichaam bepaalde dingen doet die je eigenlijk niet wou.

Een gouden regel : Werk procesgericht en niet doelgericht! Het doel ontstaat vanuit het proces.

Dit is de universele wet: DO LESS and  ACCOMPLISH MORE.

of : Doe minder en bekom meer.

• Kan je de volledige voorkant van je lichaam ontspannen en stretchen tijdens de galop (bij de drie gangen

• Kan je jezelf overgeven aan het paard zijn beweging, d i gaan zitten in je lichaam en stretchen  in je bovenlichaam

• Kan je je heupgewrichten  open laten vallen (in de drie gangen) (niet je knieën naar buiten draaien !)

• Kan je je knie loslaten naar beneden om je lichaamsgewicht in je zadel te laten zakken

• Kan je het gevoel oproepen dat je op de grond staat met je paard tussen je benen bv tijdens het galoperen ?

• Heb je opgemerkt dat je paard automatisch je heupgewrichten opent en sluit en je bekken verplaatst ?

• Kan je het laten gebeuren ?

• Als je paard galopeert, ben je dan bewust van de voorkant, midden, achterkant van je zadel ?

• Kan jij je hoofd ondersteund houden terwijl je paard voorwaarts neerwaarts loopt en inademen door je neus ?

• Kan je de voorkant-midden en achterkant van je zitknobbels voelen?

• Kan je je paard het werk laten doen terwijl jij ontspannen blijft zitten ?

• Gebruik het beeld van  ’eendepootjes’ om je voeten te verbreden en te verlengen en om je voeten zwaar in je stijgbeugels te laten zakken naar de grond toe ? (niet staan op je beugels uiteraard)

• Steek eens een arm in de lucht, vingertoppen in de lucht laten wijzen. Kan je het gevoel oproepen alsof je aan je vingertoppen hangt ?

• Kreeg je hierbij het gevoel van je paard jou te willen helpen in je opwaartse ondersteuning ?

• Als je zo aan je vingertoppen hangt, kan je dan gewaar worden dat je paard zijn rug terwijl hij omhoog komt jouw heupgewrichten sluit ?

• Kan je je aandacht houden  bij hier en nu of kruip je in jezelf, waarbij je je bewustzijn verliest op je directe omgeving. Kijk opnieuw naar kleuren, geuren, decor….

Doe deze oefeningen regelmatig terug, je zal merken dat je gevoel versterkt en je fel verbeteren zal in je houding omdat je nieuwe sensaties zal beginnen gewaarworden terwijl je rijdt, én bij jezelf én bij je paard.

Good luck!

Eender welke hulpgeving tijdens je rijden is eigenlijk ondergeschikt aan het juiste gebruik van je lichaam in de eerste plaats.

Alle Pilates oefeningen starten vanuit het opbouwen van kracht van je powerhouse of centrum, dit is de buik, het bekken en de lage rug. De spieren die het dichtst bij het skelet liggen worden getraind zodat je lichaam beter gedragen worden. Pilates doe je met spanning in de diepste buikspier, bekkenbodem en multifidus, de ademhaling verloopt diep en breed door de ribbenkast zodat je je powerhouse niet verliest. De ideale houding is neutraal: dit wil zeggen dat je je wervelkolom in zijn natuurlijke kromming laat, het hoofd in het verlengde ervan en het bekken zonder kanteling naar voren of achteren plaatst. Dit alles om de rugspieren te trainen om je wervelkolom in zijn natuurlijke houding te steunen.

Deze techniek komt sterk overeen met dat wat ik al jaren promoot in mijn lessen zitcorrectie.

Ik kan je in dit verband absoluut het volgende Engelstalige werk (met DVD’s) aanbevelen van Annette Willson (International Rider, Physiotherapist and Pilates Educator) :paardrijden met gebruik van de Pilates techniek

Een ander vragenlijstje dit keer over ‘het doorzitten’, wat voor sommige mensen behoorlijk lastig kan zijn vooral tijdens het uitstrekken.

• Voel je je 2 zitbeenknobbels op en neer bewegen mee met je paard ?

• Absorberen de voorkanten van je beide heupgewrichten de beweging van je  zitbeenknobbels  nl voorwaarts en opwaartse beweging?

• Kan je je benen ver genoeg naar achter leggen met open heupgewrichten met de bedoeling je benen langer te maken en langs het paardenlichaam te draperen.

• Heb je een voorwaarts werkende hand ?

• Is het paard rond en probeert het zijn bit te zoeken met een open halsruimte in u -vorm ?

(Deze ruimte is zeer belangrijk voor het paard omdat het de onderkant stretcht van de wervelkolom en zo een langere toplijn maakt.)

• Is je paard hol tijdens het draven ? Breng dan met je onderbeen zijn rug terug omhoog, laat je zitknobbels apart bewegen en blijf hier en nu in je omgeving.

• Voor verzameling breng je meer tonus in je zitbeenknobbels ? Hoe?

• Trek je je zitbeenknobbels  je lichaam in en omhoog?

• Om te verruimen laat je zitknobbels  samengetrokken maar meer voorwaarts en opwaarts  bewegen?

Succes!

Ik heb hier nog zo’n lijstje, dit keer voor de draf lichtrijden nu.

Als je rechtstaat tijdens het draven rol je dan met beide benen naar de binnenkant van je dijen toe ? (juist)

Breng je beide hielen weg van het paard om je tenen recht vooruit te laten komen ?(fout)

Komen je zitbeenknobbels omhoog naar de oren van je paard toe ? (goed)

Laat je je neus/kin zakken als je rechtstaat om je hoofd voorwaarts en op te laten komen? Luie benen ? (goed)

Laat je je kaken ontspannen? (goed)

Blijft je ribbenkast  voorwaarts-opwaarts  zodanig dat je je rug niet kan hol maken ?  (goed)

Helpt het je om je zit te verdiepen als je je inbeeldt dat je heupen van elkaar weg gaan terwijl je dijen inwaarts en neerwaarts glijden ? (juist)

Laat je je voeten naar beneden vallen?

Spreid je tenen eens open zoals een eendepootje, voelt dit anders aan? Waarom, wat voel je anders?

Laat je je hielen wijzen naar de achtervoeten van je paard als je rechtstaat of druk je ze naar voor en naar beneden?

Welke effect heeft dit op je evenwicht?

Sta eens rechtop en probeer beide uit.

Als je rechtstaat is het dan alsof je knielt, evenveel met beide benen of knijp je je knieën tegen je zadel aan en sluit je hierdoor je heupgewricht ?

Val je naar achter als je 2 of meerdere passen rechtop blijft staan in draf? Hoe kan je dit veranderen, zoek een zachte oplossing?

Of naar voor ?

Komen je handen omhoog als je rechtstaat? Zo ja  wat zou je kunnen doen om ze niet toe te laten van omhoog mee te gaan met je zit?

Blijven oefenen!..

In een volgend artikel volgt de draf doorzitten.

Ik maakte een lijstje op met wat vragen voor jezelf.

Je kan dit misschien gebruiken de eerstvolgende keer dat je gaat rijden.

Neem iemand mee om ze voor te lezen terwijl je instapt.

Algemeen

1. Hoe draag je je hoofd? Sta eens stil bij de houding die je automatisch aanneemt? Kan het ook anders? Probeer eens eender wat en voel of je paard plots reageert?

2. Hoe adem je hoog en kort of laag en diep? Steeds of soms? Wanneer doe je wat?

3. Kan je je zwaar in je buik maken of doe je dit steeds? Hoe doe je dat?

4. Sta eens recht op je beugels en voel of je meteen kunt rechtop blijven staan.

5. Val je om? Naar voor of naar achter?

6. Verleg je benen opdat je je balans vinden kan. Dit is je loodlijn.

7.. Heb je een duidelijke intentie? maw weet je wat je wil, waar je naartoe gaat of wil met je paard? Hiermee bedoel ik:is rond rond of mag je paard wat uitlopen? Is stop stop of mag hij nog een pasje of 2 meer doen?…

Bewustzijns-vergroting op stap

1. Hoe wordt je rechter zitknobbel bewogen door het paard ? Beschrijf!

2. Duw je met je zit om je paard in beweging te zetten?

3. Zijn beide zitbeenknobbels gelijk in druk op beide ruggehelften ?

4. Haal je jezelf uit de rug of zit je erin ?

5. Kan je voelen dat de huid van je paard jou beweegt?

6. Ben je bewust van je eigen ademhaling en van die van je paard ?

7. Voel je meer gewicht op 1 zitbeenknobbel?

8. Voelt 1 zitknobbel hoger (minder duidelijk) aan dan de andere ?

9. Hoe voelt de linker-ruggehelft van je paard aan t. o de rechter ?

10. Swingt zijn ribbenkast meer naar links dan naar rechts? Omgekeerd of gelijk ?

11. Als zijn ribbenkast naar rechts gaat gaat je linkerknobbel dan omhoog, omlaag of beweegt hij niet ? (omlaag!)

12. an je tijdens de stap beide heupen zijdelings voelen weggaan?

13. Wegen je benen en knieën zwaar naar beneden?

14. ‘Laat’ je het paard je benen/zit/handen bewegen ?

15. aat je je handen bewegen door het paard ? Allebei ?

16. Laat dit je paard toe om zichzelf te verlengen,zijn nek te stretchen voorwaarts-neerwaarts ?

17. Moedigt dit hem aan om zichzelf lang te maken en zelf naar het bit toe te reiken met een lange soepele rug?

18. Voelt zijn ribbenkast meer uitgerokken aan als hij zichzelf stretcht en verandert dit zijn ademhalingsritme ?

19. Kies een voorwerp dat je nu ziet en bekijk het alsof het de eerste keer is. Wat zie je ? De vorm? Vorm en materie? Vorm, materie en kleur ?

20. Kan je geluid horen in je buurt?  Zijn er vele soorten geluid hoeveel kan je er dan horen ?

21. Ben je dus HIER en NU, Zen dus?

Begin hier al eens mee, niet 1 keer, maar maak er een gewoonte van om je op te warmen door deze vraagjes even door je hoofd te laten lopen vooraleer verder op te warmen.

Succes!

Ik wou je dit verhaal niet onthouden. Waar gebeurd en vertaald uit het Engels uit J.Bentley:  Alexander techniek

Voor sommige ‘competitie-ruiters’ om even over na te denken…

…..

“Ik werd gevraagd om een topruiter te willen helpen met pijn aan de heup.

Vooraleer ik naar haar huis werd geleid, introduceerde ze mij bij haar paard.

Voor mij stond een van de meest meelijwekkende schepseltjes die ik ooit had gezien.

Ik zal hem Monarch noemen uit confidentiële redenen.

Monarch was niet eens gewaar dat wij daar stonden.

Hij stond daar opgesloten in zijn eigen wereldje, starend naar een van de muren.

Ik probeerde hem te aaien, en tegen hem wat te praten, zonder effect.

De vrouw zelf  leek geen enkele band met haar paard te hebben.

Ondertussen terwijl mijn hart keerde van het arme dier zo te zien, babbelde zij honderduit over haar nieuwe trainer, want, ondanks dat hij nogal  hard was, waren ze redelijk goed aan het presteren op competitief vlak, beweerde ze…

Ik gaf haar een eerste les op een houten paard om haar verticaliteit te herstellen, en haar zo van ‘haar pijnlijke heup’ af te helpen.

Ze was zeer onder de indruk en vroeg me of ik haar wilde zien rijden.

Onderweg naar de stallen vroeg ze me of ik ook haar prestaties met haar paard zou kunnen verbeteren.

Ik antwoordde of er een verschil was tussen een mensen-of een paardenanatomie ?

Het zijn 2 gewervelde soorten, alleen loopt de ene horizontaal en de andere verticaal.

Ik vroeg haar of haar paard er altijd zo uitgedoofd uitzag.

“ Natuurlijk” zei ze al lachend , “alle hoog in niveau staande paarden moeten gedisciplineerd zijn- immers, ik hoor nu bij de groten !…

Dan begon ze uit haar kast een boel materiaal  te slepen om hem op te zadelen.

Ik stond ondertussen rustig te kijken en te wachten.

Eerst de slofteugels, dan de sporen en… 2 lange dressuurzwepen.

Uiteindelijk was hij klaar in zijn volle uitrusting .

Het arme schepsel sleepte zich uit zijn stal naar het land van de levenden toe, zo stijf als een plank en ze sloeg hem met de zweep.

“Hij is zo lui ”zei ze, zeer zelfovertuigd!

Ik had voor mijn part, genoeg gezien.

Ik wist dat het geen zin had om met haar te gaan redetwisten aangezien zij overtuigd was dat ze goed bezig was.

Deze mentaliteit en visie is een   ‘normaal’ verschijnsel in de competitiewereld waar het ego en de  bijpassende attitudes zeer belangrijk zijn

( het gaat hem immers om bekers en lintjes !!)

Voordat ze 10 stappen had kunnen zetten, vroeg ik haar om te stoppen en terug te keren en haar paard af te zadelen.

Verwonderd vroeg ze mij waarom ?

Ik verklaarde haar dat haar paard niet recht liep en dringend toe was aan een houdingcorrectie.

Dus een correctie op ZIJN lichaam.

Terwijl ik aan het paard aan het werken was, kon ik voelen hoe zijn ganse buikstreek gespannen zat. Er was haast geen beweging voelbaar als hij ademde.

Ik plaatste mijn andere hand op zijn wervelkolom ter hoogte van het zadel, dé plaats waar zij hem met haar a-symmetrische zitknobbels had weggedrukt….

Stilaan begon hij mijn handen gewaar te worden en liet hij zijn ademhalingmechanisme op gang komen.

Ondertussen vertelde ik haar dat sommige paarden vaak de naam van LUI krijgen en dit helemaal niet zijn.

Ik probeerde haar erop te wijzen dat er een ernstig gebrek is aan goede trainers.

Ruiters en trainers focussen zich vaak te veel op grote namen en proberen het beeld dat ze van deze mensen zien te kopiëren.

Het probleem is echter dat wat we zien enkel  het resultaat is, maar helaas niet het ganse proces dat tot dit resultaat geleid heeft.

De vaak minder ervaren ruiter tracht dit beeld te bereiken door de nek van zijn paard in het lichaam in  te trekken en hem in een zogeheten ‘contact en aanleuningsvorm te duwen waardoor het paard steeds meer en meer op de voorhand wordt geduwd .

Het dier verliest  hierdoor zijn natuurlijk  ritme en tempo, waardoor zelfdraging onmogelijk wordt.

Deze leerling zal -aangemoedigd door zijn instructeur- nog meer sporen geven, nog sterkere benen  gebruiken en hij zal hem doen geloven dat op een dag, als zijn benen sterk genoeg zullen zijn, hij zijn paard wel aan het bit zal krijgen…

Ondertussen begon Monarch  een teken van leven te tonen in zijn lichaam en onder mijn handen.

Zijn nek werd langer en breder en zijn zijkanten begonnen te bewegen.

“Is het niet waar dat zelfdraging één van de mooiste dingen is die er zijn, en niet dwang en kracht ?” vroeg ik haar .

Zij had mij ondertussen klaarblijkelijk op als lid van een of andere dierenbeschermingsorganisatie.

Zij leek afwezig.

Ik vroeg haar mij enkele boeken uit haar bibliotheeek mee te brengen samen met een tas thé….

“Wat zegt Nuno Oliveira over handen en benen” vroeg ik haar terloops ?

Zij dook in het boek ‘ Reflexions sur l’Art équestre’ en ze las:

“ Het is van essentieel belang de benen niet te spannen tijdens de dressuurtraining, maar ze te gebruiken zonder inspanning terwijl ze zachtjes afhangen langsheen het paardenlichaam.

Het ruiterbeen zou moeten aan het paard aanliggen zonder enige spierinspanning, dewelke  een soepele aanwending van het been  zal mogelijk maken, en waarop het paard zacht zal reageren zonder enige stijfheid of afstoting van het ruiterbeen.

Als de handen hard worden, weerhouden ze het paard ervan voorwaarts te gaan.

Enkel die ruiter die vrij is van spanning zal een paard krijgen dat eveneens vrij is van spanning.

Een team als dit is het ideale…

Het is deze totale relaxatie en dit gemak dat de ruiter één maakt met zijn paard, zonder hem ook maar 1 moment te hinderen…

Het is enkel en alleen door redelijke en kalme methodes die nooit in brutaliteit ontaarden dat het paard gehoorzaam en wel gebalanceerd zal zijn.”

Verder nog, vermeldt Oliveira zelf Capitain Beudant in “Extérieur et Haute Ecole”

“Het is enkel maar door paarden toe te laten van te bewegen aan een vrije teugel, en niet door ze in te houden, dat succes kan bereikt worden.

Ruiters die hun paarden steeds inhouden zijn betekenisloze ruiters en zullen nooit ver geraken.

Ruiters die hun paarden vrijheid kunnen geven zijn zij die de delicatesses van de paardenrijkunst zullen proeven.’

“Ja ”zei ze, “maar hij wil niet bewegen zonder kracht. De perfecte wereld  bestaat niet hoor !”

“Ik weet het” , zei ik, “daarom werk ik nu aan je paard omdat zulke harde methodes steeds ontaarden in het ontwikkelen van een soort

lichaams -“harnas”. Het is te merken aan de korte passen van een paard, zonder enige gratie en vooral de  afwezige, starre blik in zijn ogen.

En dat is wat ik ook zie bij  jouw paard.

Het dragen van een “Lichaamsharnas” wordt  vaak verward met luiheid, waarbij de meeste trainers of ruiters nog meer kracht gaan aanwenden . Ze maken gebruik van  allerhande bijzet-en slofteugels, sporen, zwepen en zo voort.

Maar ze  verergeren het probleem hiermee alleen maar.”

Ondertussen begon Monarch rare geluiden te produceren, diepe vaste ademhalingspatronen. Ze bekeek hem uit de hoogte.

Ik dacht bij mezelf ondertussen dat haar lichaamsharnas ook wel  goed gefixeerd zat…

Stilaan begon het bij haar  te dagen dat Monarch wel degelijk een wezen was van vlees en bloed met een zenuwstelsel én met  emoties.

“Weet je”, zei ik haar, “dat de oorzaak van frequent koliek maken vaak ligt bij stress en spanning in de maag en ingewanden.”

“Oh”, zei ze  zachtjes, “ daarom maakt hij zo vaak koliek”…

Ik zag de slofteugels op de grond liggen en vroeg haar hoe vaak ze die gebruikte.

Oh elke dag ongeveer een uur. Hij kan haast niet rechtdoor lopen zonder…

Ik pauzeerde even.

Monarch begon een lichte erectie te maken en spande zijn  nek op en achteruit.

Hij begon stilaan zijn eigen lichaamspatronen te corrigeren die hem door de slofteugels  zoveel spanning hadden gegeven.

Ik bleef bij hem toen hij voortdurend zijn rug rekte en zijn vastgezette wervelkolom losmaakte.

Dan liet hij zijn hoofd zakken..

Zijn ademhaling was nu langzaam en diep.

Ik verwittigde haar dat hij een enorme emotionele en musculaire ontlading gemaakt had.

Hij moest nu de wei op gedurende een week om de veranderingen binnen zijn lichaam te integreren.

Ze zou  een totaal ander paard terugvinden om te rijden.

Hij zou geen zweep, sporen of slofteugels meer nodig hebben.

Ik zei haar nog dat ze ondertussen wat lectuur van de grote meesters moest doornemen.

Ik citeer Nuno Oliveira

“Vriendelijkheid- is het de moeite waard ?

Ja, altijd ! Ja het loont de moeite om zoals Baucher aanraadt pantoffeltjes aan te steken en te proberen van alle paarden –zonder uitzondering- te rijden met de minste spanning op teugels en benen. We mogen niet ontgoocheld worden door snelle resultaten die behaald zijn door het gebruik van geweld.”

Dus, doe minder en bekom meer !!!

8 Dagen later belde ze me op voor een rijles …”

Of je het nu Feldenkrais, Alexandertechniek of Tai chi noemt, eender wat, mijn persoonlijke ervaring is dat alles op hetzelfde neerkomt, nl. een juist gebruik van lichaam en een gezonde geest.

Maar net zoals bij dokters vind je de één beter dan de andere. Dit is logisch en perfect menselijk.

Ik wil je hier even voorstellen wat deze beide mensen ons aangetoond hebben wat je van nut kan zijn in je rijden maar zeker ook in je dagdagelijks bewegen.

Het komt er bij allebei op neer om je lichaam zo ‘vriendelijk‘ mogelijk te gebruiken zonder excessief sleet te brengen op gewrichten of spieren of pezen door een verkeerd en overdadig misbruik van je lichaam.

Telkens weer word je geconfronteerd (en dat is nu net het frustrerende) dat je vaak wel bepaalde zaken beseft en denkt te doen en je je er telkens op betrapt dat je lichaam net doet wat je nu precies niet wou wat het deed.

Ik geef een voorbeeld.

Telkens je wil aangaloperen besef je dat je je benen iets optrekt. Je beseft dat je het doet, je wil het vermijden en hoe meer je het probeert, hoe minder je het kan voorkomen en erger nog, iedere keer opnieuw versterkt de fout zich.

Voor al zulke problemen heb je baat bij één van beide technieken.

Wie was F.M. Alexander?
F.Matthias Alexander (1869-1955) geboren in Tasmanië, van beroep acteur, was vooral beroemd als voordrachtskunstenaar van teksten en verzen van Shakespeare. Helaas ontwikkelde hij stemproblemen in de loop van zijn carrière, die zelfs tot stemverlies leidden.
Door zelfobservatie en het afleren van zijn “slechte” gewoontes, zoals te veel spanning in zijn nek en het onnodig naar achteren trekken van zijn hoofd en optrekken van de schouders als hij diep adem probeerde te halen, verbeterde hij zijn stem en conditie. Ook zijn hele voorkomen veranderde op een positieve manier en zijn bewegingen werden natuurlijker en beter gecoördineerd.
Dit trok de aandacht en in korte tijd stonden vele leerlingen op zijn stoep om van hem deze “kunst” te leren.

In 1904 vertrok hij naar Londen waar hij aan vele bekende personen zoals de acteurs Henri Irving, sir Herbert Beerbohm Tree en de actrice Lilly Langtree les gaf. De schrijvers Aldous Huxley en Bernard Shaw, politici als Ben Gurion en de Viceroy van India en de filosoof John Dewey kwamen naar hem toe voor hulp.

F.M. schreef vier boeken waarvan de “Use of the Self” (1932) het meest beknopte is. De drie anderen zijn: Man’s Supreme Inheritance (1910), Constructive Conscious Control of the Individual (1923) en de Universal Constant in Living (1942).
Hij stierf in 1955 en bleef tot aan zijn dood actief in zijn beroep. In de laatste jaren voor zijn dood richtte hij, op aandringen van zijn leerlingen, een Alexander trainingschool op in Londen, die nog steeds bestaat.

De Feldenkrais methode is een alternatieve geneeswijze die door de Israëlische Moshe Feldenkrais ontwikkeld werd. De methode gaat uit van een ondeelbaar geheel van lichaam en geest en probeert lichamelijke en geestelijke problemen te behandelen door de bewegingen van het lichaam te verbeteren. Hierdoor zouden met name problemen met bewegingen zich verbeteren en zou de hele mens zich ontwikkelen en zich beter gaan voelen.

Lang niet alle mensen die mensen volgens de Feldenkrais methode behandelen of hen er les in geven, noemen hun lessen een genezende behandeling. Vaak wordt het ook meer een “bewustwording” van het eigen lichaam en een manier van persoonlijke ontwikkeling genoemd.

Je kan practitioners van beide scholingen vinden via het internet.

Het loont alleszins de moeite te doen en te vergelijken.

Ik zelf heb ervaring met een practitioner Alexander techniek uit Oost-en West-Vlaanderen, die ik kan aanbevelen,

en een Feldenkraispractitioner uit het Brabantse.

Geef me een mailtje en ik sein je hun gegevens door.

Of je het nu wil accepteren of niet, de grote rijmeesters die ons zijn voorafgegaan hebben hun stempel voor eeuwig gedrukt op de rijkunst.

Het zou jammer zijn om het wiel te willen her-uitvinden en zoveel kostbare tijd van paardrijden te laten verloren gaan door je eigen zin te willen doorzetten en te proberen je gelijk te halen in jouw rij-techniek.

De nieuwe meesters van vandaag leggen niets nieuws uit, nee, ze leggen vaak langs een andere weg hetzelfde uit.

Vaak weten ze niet eens dat wat ze vertellen al  ‘oud’ nieuws is.

Ik wou je even samenvatten wat ik voor mezelf heb opgestoken door lectuur omtrent dit onderwerp.

De klassiekers opzij zetten, dat doe je toch ook niet voor bv klassieke muziek. Ook al is de muziek vandaag anders, de basis, de noten, de klanken zijn nog steeds dezelfde. De piano kan er anders uitzien qua exterieur, maar het blijft een piano.

Het paard van vroeger, van hier of ginder in de wereld, kan er dan anders uitzien, het blijft een paard, met dezelfde reacties, hetzelfde instinct, dezelfde taal…

Je moet willen inzien dat je niet genoeg hebt aan 1 leven om paard te leren rijden, dat je geen kostbare tijd mag laten verloren gaan door geklungel en dat je naast je lessen met een goed instructeur je kennis moet blijven aanvullen met lectuur terzake.

Ik wil je in dit artikeltje een summiere samenvatting geven van wie wat voor jou -als ruiter-  ’uitgevonden’ heeft.

Het begint al met Xenophon ( 430 –  354 v. Chr.)

Xenophon was een zoon van een rijke Griek uit Athene en een leerling van de filosoof Sokrates. Hij vocht te paard bij de Griekse Cavalerie in vele veldslagen. Hij schreef onder andere het boek ’’Peri Hippikes’’ (’’Over de rijkunst’’). Zijn werk geldt als eerste volledige rijleer van de wereld. Hij wordt aanzien als de eerste oude grootmeester.

Xenophons belangrijkste ontdekking was: ‘’Alleen met een wendbaar paard kan men ten strijde trekken en vechten’’. Alleen als het paard gehoorzaam, buigzaam en snel was, kon de ruiter levend uit de strijd komen.

Xenophon raadde bij elk paard gymnastiek aan in de vorm van zijgangen en pirouettes.  Alle paarden moesten bij hem met de achterhand ver onder het lichaam gaan, om zijn gepantserde ruiter naar de tegenstander te voeren.

Hij was de eerste die de eis stelde het paard veelvuldig te belonen: ’’Verlies in de omgang met paarden nooit uw zelfbeheersing. Wat onder dwang bereikt wordt, wordt zonder verstand bereikt en is net zo lelijk als het met de zweep slaan en met de sporen porren van een danser’’.

Zijn leer is nu nog steeds actueel!

In de Middeleeuwen (400-1400)

In de middeleeuwen werd het paard gebruikt om samen met de ridder de strijd aan te gaan. Voordat het paard klaar was voor deze strijd, was hij meestal al een jaar of 8 getraind. Hoe beter het paard getraind was, hoe groter de kans dat de ridder het gevecht zou overleven. Dit hield in dat het paard snel en wendbaar moest zijn. Sterker nog, het  paard moest een aantal sprongen kunnen uitvoeren, zoals de capriool, terre à terre of de courbette, om zo de tegenstander te kunnen verrassen.

Een goed ridderpaard moest in het heet van de strijd op de kleinste hulpen volle 100% reageren, snel, wendbaar en exact voorwaarts, achterwaarts en zijwaarts gaan en tegelijk sterk genoeg zijn om de ruiter, zijn wapen en harnas te kunnen dragen.

In de Renaissance  was het Antoine de Pluvinel (1555 – 1620) die zijn sporen naliet

Het opleiden van paard en ruiter had in deze tijd een praktisch karakter: er werd in de oorlogen gevochten, de vorsten en koningen reden zelf voorop en het ging daarbij om leven en dood. Gehoorzaamheid van het paard en zijn wendbaarheid waren van levensbelang. In deze tijd werd de eerste Rijacademie opgericht in 1532 door Frederico Grisone in Nepels. Grisone schreef een nogal geweldadig boek over de rijkunst ”Rordine die Cavalcare” (1550). Lichtheid was een mooi streven, maar lukte het niet dan was een brandende fakkel of een krabbende kat een paardenmiddel.

Deze ruiteracademies groeiden veelal uit tot universiteiten.

Koningen voerden hun legers aan in deze tijd en lieten zich opleiden door de grote meesters in de rijkunst, waaronder Antoine de Pluvinel, een oud-leerling van Grisone. Pluvinel vermijdt juist geweldadige methodes en belichaamt de rijkunst van de Renaissance.
Pluvinel erkende al dat tijd en systematiek in de opleiding van het paard noodzakelijk zijn om het paard noch psychisch noch fysiek te schaden:
”De bevalligheid van het jonge paard is te vergelijken met de geur van bloesem: is ze eenmaal verdwenen, dan keert het nooit meer terug”.

In de Barokke tijd was het Francois Robichon de la Guérinière (1688 – 1751)

In deze tijd streden de vorsten niet meer aan het front en daarmee verloor de wapenrijkunst langzaam aan gewicht en begon de recreatieve rijkunst en ‘’L’Art pour ‘L’Art’’. De rijkunst voor de rijkunst. Het hoogste doel was niet langer een strijdros, maar een luxe paard die voornamelijk mooi moest zijn en elegant moest kunnen bewegen. De rijkunst leidde tot goed geschoolde, wendbare, verzamelde paarden die op elegante wijze de moeilijkste oefeningen konden uitvoeren.

De rijkunst beleeft in deze tijd zijn hoogste bloei.

Het was de tijd van Françoise de La Guérinière, de grootste rijmeester van die tijd en wellicht aller tijden. Hij hanteert in zijn boek ”Ecole de Cavalerie” (1733) , met daarin een volledige omschrijving en indeling van alle gangen en oefeningen. Zijn belangrijkste ontdekking waren de halve ophoudingen om de paarden af te remmen.

Hij ontwikkelde ook de schouderbinnenwaarts op de rechte lijn i.p.v. alleen maar op de volte. De schouderbinnenwaarts is de sleutel voor de rijkunst.

Zijn opleidingsprincipes waren: Losgelatenheid, gehoorzaamheid, Durchlässigkeit en verzameling. Voor hem was het duidelijk: ‘’Een paard wat zich niet laat buigen in de lengte is niet soepel en kan daarmee geen moeilijke oefeningen leren.’’

De periode van het Klassisisme, snelheid en stuwkracht zijn in de mode

Het toenemende gebruik van buskruit zorgde voor een andere manier van strijden. Snelheid was belangrijker dan hogeschoolsprongen en de moderne cavalerie ontstond. Hierdoor ging het rijden als kunst grotendeels verloren. Perfect geschoolde ruiters en paarden werden immers net zo makkelijk doodgeschoten met een kanon.

Het klassieke rijpaard met zijn gave voor de buiging in de achterbenen en daarmee de draagkracht op de achterhand werd verdrongen. Het verlangen ontstond naar voorwaarts gaande paarden. De Spaanse paarden maakten plaats voor de Engelse volbloeden en Arabische paarden. De stuwkracht was geboren.

Bij de officiers ontstond echter een conflict, omdat deze als altijd op kop reden en ook verzameld wilden rijden om gevechten te kunnen overleven. Daarmee werden de officiers de erfdragers van de Europese rijcultuur.

In deze tijd leefden een aantal grootmeesters die de klassieke dressuur voortzetten:

Francois Baucher (1796 – 1873)

Baucher kwam van het Cadre Noir en reed voornamelijk Engelse Volbloeden.  Hij was een circusman vandaar dat africhten en dresseren belangrijker was dan gymnastiseren.  Hij trainde paarden zodanig dat ze achteruit konden galopperen en de Spaanse pas in draf konden.  Baucher ontdekte ook de galopwissel om de pas.

Baucher werd fel bekritiseerd omdat zijn rijden veel mechanischer was dan de progressieve, systematische opbouw van een Guérinière

Steinbrecht  (1808 – 1885)
Steinbrecht schoolde zijn (circus)paarden volgens de methode van de La Gueriniere, maar ontwikkelde een trainingsmethode voor de Pruisische cavalerie. De trainingsmethode was bedoeld dat de rekruten op hun remontes verder konden trainen en hun paarden in conditie konden houden tijdens de lange marsen naar het volgende slagveld.

In 1886 verscheen ”Das Gymnasium des Pferdes”. Terwijl de troepen naar voren reden, ontdekte hij dat de soldaten hun paarden door stelling, buiging en zijgangen konden rechtrichten en dat de paarden door het bereikte ondertreden van de achterhand voor de verzameling voorbereid werden. Van daaruit ontstond zijn beroemde zin “Richt uw paard recht en rijdt hem voorwaarts”. De leer van Steinbrecht is tot op heden nog als richtlijn voor de moderne dressuur.

Nuno Oliveira (1924 – 1987)

“Laat liefde en verantwoordelijkheidsgevoel jegens het paard al uw handelingen bepalen” is een beroemde zin van Oliveira. Oliviera was de zoon van een bankier en leerde rijden bij de beroemde Portugees Mestre Miranda en reed naar de inzichten van Baucher.

Hij wordt aanzien als de grootmeester van de 20ste eeuw.

Oliveira schreef zelf geen enkel werk en dat wordt hem wat kwalijk genomen. Daarentegen staat dat enkele van zijn leerlingen dit voor hem hebben gedaan Je kan dit vinden onder de naam: Collection Nuno Oliveira uitgegeven bij Les Editions Edito.

Egon von Neindorff (1923 – 2004)

Egon von Neindorff bewaakte in zijn Academie in Karlsruhe het erfgoed van Steinbrecht. Hij was de laatste grootmeester in Duitsland. “Klassiek rijden is natuurlijk rijden, zonder dwang, met veel gevoel en geduld”.

Egon von Neindorff wordt wel de hoeder van de heilige graal van de klassieke rijkunst genoemd. Hij staat voor het opleiden van paard en ruiter zoals het hoort, met veel geduld en liefde voor het paard.

In de jaren vijftig maakte hij naam als ruiter en liet zich leiden door de klassieke rijkunst.

Hij schreef vlak voor zijn dood het boek:  ”Die reine Lehre der klassischen Reitkunst”.

Deze man is gekend voor zijn klontje suiker waarmee hij ieder paard dat de piste betrad beloonde voor het aan zijn werk begon. het was zijn psychologie om het paard ‘zin’ te laten krijgen in zijn werk en tegelijk de mond voldoende te bespeekselen om het bit beter te willen aanvaarden.

Bent Branderup – Academische Rijkunst (1964)

Eén van de meest begaafde leerlingen van Egon von Neindorff was Bent Branderup. Hij is heden ten dage de grootmeester in de Academische Rijkunst en beheerst alle rijkunstige oefeningen t/m de Hoge School.
Bent Branderup is van jongs af aan in de ban van het paard en alles wat daar mee te maken heeft. Hij trok Europa door op zoek naar hippologisch cultuurgoed. Hij bestudeerde de klassieke werken van de oude meesters (o.a.Antoine de Pluvinel (1624), Francois de la Gueriniere (1733) en Steinbrecht (1886)) en raakte in contact met mensen die de oude tradities voortzetten.

Branderup reed bij de besten ter wereld: in de Real Escuela Andaluza del Arte Ecuestre in Spanje, bij Nuno Oliveira in Portugal en bij Egon von Neindorff in Duitsland.

Meer informatie over Bent Branderup en de Academische Rijkunst is te vinden op www.bentbranderup.dk en  www.dkfh.dk.

Bent Branderup schreef vele boeken over de rijkunst met onder meer vertalingen van de werken van Pluvinel en de la Gueriniere en maakte video’s/dvd’s. Het is zijn missie om de oorspronkelijke rijkunst weer in haar oude luister te herstellen en weer onder de ruiters te laten doen herleven…

Hopelijk ben je weer wat wijzer geworden met dit stukje paardenliteratuur…

Het bit

Negen op 10 keer zie je in de mond van het paard een gebroken bustrens.

Op zich is een gebroken bustrens een uitstekend bit, maar niet alle paarden hebben nood aan eenzelfde bit.

De keuze van het juiste bit kan wel een enorm effect hebben op de prestatie in de piste.

De twee basisvormen zijn de stang en de trens.

De trens

De trens is meest populair omdat ze het meest paardvriendelijk is voor de paardenmond.

De stang heeft de meer kwalijke reputatie van een te sterke inwerking op het paard.

Stang en trens hebben 1 ding gemeen, nl dat ze druk uitoefenen op de tong en de lagen.

Vooraan in de mond liggen de snijtanden, die dienen om bv.gras af te rukken.

Hengsten en ruinen hebben daarna de haaktanden.

Dieper in de mond, in boven-en onderkaak staan de kiezen.

Het tandenloos gedeelte tussen snijtanden en kiezen noemen we de lagen.

Het bit ligt op de tong en de lagen.

De tong dient als een soort schokdemper.

Bij het aannemen van de teugels drukt het bit op tong en lagen.

Ligt het bit te laag, drukt het in op de snijtanden.

Als het te hoog ligt, kan het paard het bit tussen de kiezen vastgrijpen waardoor je alle effect verliest.

Bij een trens moet het bit tegen de mondhoeken aansluiten, waarbij je 2 à 3 huidplooien mag zien.

De stang mag iets lager liggen, de mondhoeken blijven dan eerder vlak of misschien mag 1 huidplooi zichtbaar zijn.

Monden kunnen sterk van mekaar verschillen.

Lange of korte mondspleet, dikke of dunne tong, hoog of laag gehemelte, alles is mogelijk.

Het verschil tussen stang en trens is de hefboomwerking.

Die is er enkel bij de stang.

Het bit plooit zich rond het scharnierpunt waardoor de schokdempende functie van de tong ten dele wordt ontweken.

Het bit werkt hierdoor veel directer in op de lagen waardoor de ruiter meer controle krijgt.

De grootste eigenschap van de trens is zijn buitengewone nauwkeurigheid.

Een bit uit één stuk is voor je paard relatief onduidelijk.

Bij het aannemen van de teugel links treedt het hele bit in werking, dit gebeurt niet bij de gebroken trens.

De gebroken trens is dan weer ook niet hét ideale bit, want zoals met alles zijn ook hier een aantal nadelen verbonden.

Hoog in het bloed staande paarden of nerveuze paarden kunnen zich om een of andere reden verzetten tegen het bit.

Het paard steekt dan zijn hoofd in de lucht en zijn neus vooruit.

De gebroken trens kantelt hierdoor in de mond waardoor het scharnierpunt in het gehemelte prikt van het paard.

Tegelijkertijd werken beide trensdelen als een soort schaar waartussen de mondhoeken, de tong en de onderkaak van het paard gekneld zitten.

In combinatie met een martingaal versterkt deze actie zich nog.

Resultaat voor het paard: pijn! En verzet! En jij als ruiter ?  Geen controle meer!

Nemen en geven is de enige oplossing hier.

Als dit niet werkt kan het gebruik van een stang overwogen worden.

De stang

Er bestaan geen harde of zachte bitten,enkel harde of zachte ruiterhanden.

Een trens is een contactbit of een bit waardoor je een continu gesprek hebt met je paard.

Een stang daarentegen is een repetitief bit of een signaal-bit.

De teugels hangen in een boogje door.

Vaak worden beide teugels in 1 hand genomen.

De stang werkt volgens het hefboomprincipe, waarbij de scharen de hefboom uitmaken en de kinketting het steunpunt.

De kracht van de hefboom wordt bepaald door de verhouding tussen de onder-en de bovenboom.

Hoe langer de onderboom hoe sterker de stang.

De verhouding onderboom/bovenboom 2 op 1 is prettig voor jou en je paard.

Hoe werkt zo’n stang?

Bij het aannemen van de teugels bewegen de onderbomen naar achter, de bovenbomen naar voor.

De kinketting drukt tegen de kin, terwijl het kopstuk tegen de nek aandrukt.

De stang spaart de gevoelige mondhoeken doordat ze op verschillende punten inwerkt, maar ze drukt wel op tong,

op de lagen, op de kin en op de nek.

Je paard zal zich zelden verzetten tegen de stang.

Dit komt omdat de werking op de nek van je paard tot gevolg heeft dat indien ze zich willen onttrekken aan die druk  ze hun hoofd automatisch omlaag en naar achter gaan brengen. Ze buigen af in het hoofd en in de hals.

Als het paard nageeft, kan de stang perfect inwerken op tong en lagen.

De rol van de kinketting.

De kinketting wordt vastgemaakt aan de bovenbomen van de stang, aan het oog waar ook de bakstukken van het hoofdstel worden bevestigd.

De kinketting ligt in de kingroeve van het paard.

De lengte van de kinketting bepaalt de inwerking van de stang.

Hoe korter hoe sterker.

Om de juiste lengte van de kinketting te bepalen, moet je de teugels aannemen, tot de onderbomen een hoek van 45° vormen met de mondspleet.

Dit is geen wet.

In de praktijk zal je individueel moeten uitvissen bij elk paard welke de geschikte lengte is.

Een stang werkt altijd trager in dan een trens.

Gebroken stangen bestaan maar het zijn vreselijke wapens omdat ze de kracht van de stang combineren met de schaarwerking van de trens.

Sturen  met een stang is dan weer een ander paar mouwen!

Een paard dat je enkel rijdt op stang stuur je vanuit been-en gewichtshulpen.

Combineer je stang en trens, dan stuur je met de trens en zorg je met de stang voor afbuiging en verzameling.

De stangteugel zal altijd langer moeten zijn dan de trensteugel.

Tongvrijheid

Het bit moet ruimte bieden aan de tong.

De stang heeft vaak een boogje en de trens heeft de vorm van een halve maan.

Een dubbel gebroken trens volgt nog meer de anatomie van de paardenmond. Bijkomend voordeel is dat de scharnierpunten niet in het gehemelte kunnen prikken.

Dik of dun

Een dik bit verdeelt de druk over een breder draagvlak.

Maar veel paarden hebben een hekel aan dikke bitten omdat ze veel plaats innemen in de mond.

Het is vaak ook een onduidelijk bit.

Het pinchless bit

Dit bit heeft als voordeel dat het de schaarwerking van de trens uitschakelt door het rotatiestukje in het midden dat 360° kan draaien. Het kantelt niet, het plooit niet samen en het prikt niet in het gehemelte.

Welk bit kies je dus best ?

Afhankelijk van wat je wil doen.

Ben je angstig omdat je je paard niet kan houden buiten, is je paard zenuwachtig en angstig, gebruik de stang.

Is je paard sloom en heeft hij weinig voorwaartse drang, gebruik dan de trens.

Niemand weerhoudt je ervan om regelmatig te wisselen.

Sommige paarden houden zelfs van afwisseling.

Als je voor ogen houdt dat je je er allebei prettig bij voelt en dat je controle hebt over je paard, dan is dit de vuistregel.

Veel succes op je zoektocht naar de beste oplossing!

Mijn nieuw project: Mental coaching voor ruiters

Zoals reeds eerder vermeld was ik eerst zinnens een nieuw boek te schrijven over spiritualiteit en paardrijden.

Dit gaat enerzijds weer zoveel tijd in beslag nemen en anderzijds beperkt blijven tot algemeenheden. Omdat ieder mens anders is dacht ik dat het beter zou zijn meteen te beginnen werken aan het individu, ‘de ruiter als fysiek wezen én tegelijk de ‘mens’ in de ruiter’.

Een lichaamshouding is de uiterlijke vorm van de innerlijke mens.

Aan de houding van een mens herken je zijn innerlijke.

Het innerlijke lees je in de ogen, zie je aan de rughouding, zie je aan de manier van stappen en bewegen, hoor je aan het praten…

Ik heb het steeds boeiend gevonden voor mezelf om het innerlijke van de ruiter trachten te toetsen aan hetgeen ik zag in de lessen. Ik durf te zeggen dat ik me tot hiertoe zelden heb vergist.

Zitcorrectie legt zich niet enkel toe op een betere houding, maar juist door te werken aan die nieuwe houding (wat uiterst moeilijk is), de ruiter zich ook als mens gaat vernieuwen in zijn totaliteit.

9 op 10 mensen is van thuis uit gedreven om te presteren. (schoolresultaten,straffen, competitie, allerhande wedstrijden tijdens je jeugd, je moeten meten met nichten of neven etc) Je moest voor je ouders, je familie en uiteindelijk voor jezelf gewoon DE BESTE zijn. Je ego werd aangedreven om te presteren en de beste te worden. De beste krijgt aandacht en iedereen houdt van aandacht.Haast iedereen wil naam, faam en/of beroemdheid.

Dit bracht met zich mee dat je doelgericht begon te denken.

Doelgerichtheid gaat steeds samen met een zekere vorm van stress en dus met spierspanning.

Probleem is, eens ik je nu tot dat besef breng, het een zeer moeilijke opdracht wordt om NIET MEER doelgericht te zijn en eerder PROCESGERICHT te worden.

Helaas? Je lichaam gaat als van nature doelgericht beginnen werken zelfs als jij dat niet meer wil. De spierspanning zal zich automatisch gaan in gang zetten van zodra je de gedachte stelt om iets gaan te doen (bv aangaloperen bij A).

Immers- en nu ga ik even grof zijn- wat onderscheidt ons van een koe of een varken? Alles wat er in een koe of een aap steekt maag,darmen etc), hebben wij ook.

Het enige dat wij meer hebben dan een dier, is onze GEEST.

Je geest, dat is de manier van denken over jezelf, over de jou omringende wereld, over de situaties waarin je verkeert, de ideeën die je maakt om plannen tot uitvoer te brengen.

Dat is het nu net, om je lichaam te kunnen LEREN controleren en tot een betere natuurlijke houding te komen, moet je eerst en vooral beginnen controle krijgen over je gedachten.

Je vaste instructeur zal hier waarschijnlijk  minder bedreven in zijn omdat dit hoofdzakelijk het menselijke aspect is van de zaak.

Waarmee kan ik je  precies helpen?

Je leert zien wie je bent en waar je staat in je rijden en tegenover je paard.

Je leert je tekorten begrijpen en er aan werken.

Je leert angsten overwinnen en wedstrijdsstress onder controle krijgen..

Je zal inzien dat je nergens geraakt zonder doelen te stellen- of je nu competitie rijdt of enkel recreatief bezig bent.

Je leert je grenzen verleggen niet alleen in je rijden maar ook in je persoonlijke leven.

Je zal je paard beter leren begrijpen en je ermee verbinden.

Je leert positief denken en blijven denken.

Je zal voorgoed besluiteloosheid leren verbannen.

Je leert de moed vinden om trauma’s te verwerken bv na een val of bij een aangeboren angst voor dieren.

Dit zal veel gevolgen hebben op je persoonlijke leven gaande van meer energie, naar een passionele carrière, lichamelijk goede gewoonten aankweken naar houding toe, relaties durven aangaan die je vooruit helpen in het leven  én spiritueel bewuster beginnen leven zonder daarbij te raken aan één of andere godsdienst, gewoon op basis van universele waarheden.

Ik zond vandaag eveneens een bijlage bij de nieuwsbrief met een test met een aantal practische vragen (fysiek en mentaal)

Heb je deze bijlage nog niet ontvangen en heb je ze graag in je inbox mag je me dit altijd vragen via mail of comment op deze post.

Eerstdaags  lees je op deze site in een nieuwe rubriek  hoe jij van mijn ‘personal mental coaching’ kan gebruik maken.

Tot spoedig dus!